Autyzm & ADHD · przewodnik dla rodzica
Jeśli trafiłaś/eś na tę stronę, prawdopodobnie szukasz informacji i pomocy dla swojego dziecka. Tutaj dowiesz się, jak wygląda proces obserwacji i diagnozy, jak powinien być przeprowadzony, a co najważniejsze — jakie daje korzyści dziecku i jego otoczeniu.
Sześciolatek, którego mama przyprowadziła na konsultację, przez pierwsze pół godziny nie odezwał się ani razu. Siedział przy stoliku, układał klocki równo, jeden przy drugim, i nie podnosił wzroku. Mama patrzyła na mnie bezradnie: „W domu on nie zamyka buzi. Naprawdę".
Obie mówiłyśmy prawdę. Ona opisywała dziecko, które zna od sześciu lat. Ja patrzyłam na dziecko, które pierwszy raz siedzi w obcym pokoju, z obcą osobą, i jeszcze nie wie, czego się po niej spodziewać.
Na tym polega trudność. Diagnozowanie dziecka z ASD wymaga wzięcia pod uwagę wielu różnych zachowań. Właśnie — zachowań! Diagnoza autyzmu opiera się na obserwacji zachowania, dlatego każdy diagnosta może interpretować je w inny sposób.
Często osoby obserwujące dziecko nie uwzględniają różnych czynników — np. tego, że w gabinecie dziecko zachowuje się inaczej (choćby pod wpływem stresu). Rutynowe czynności, fascynacja jednym tematem czy wybuchy złości w pewnym stopniu należą do standardowego zestawu zachowań każdego z nas. Niepokoić powinno dopiero ich nasilenie odbiegające od normy.
Spektrum autyzmu dotyczy wielu obszarów zachowania — dlatego w zespole diagnozującym powinni być różni specjaliści: psycholog lub pedagog, pedagog specjalny, logopeda. Obserwację dziecka zawsze powinny prowadzić dwie osoby.
Dziecko w gabinecie może zachowywać się inaczej niż w domu — np. pod wpływem stresu. Rzetelna diagnoza bierze pod uwagę zachowanie w naturalnych warunkach, najczęściej podczas swobodnej zabawy.
Diagnoza oparta wyłącznie na subiektywnej obserwacji bywa zawodna. Wystandaryzowane narzędzie — jak ADOS-2 — daje spójny protokół zachowań i obiektywny, porównywalny wynik.
Jeśli niepokoją Cię nietypowe zachowania dziecka, pierwsze kroki możesz skierować do zespołu wychowawczego w przedszkolu lub szkole — często znajdziesz tam psychologów, pedagogów i terapeutów.
Po konsultacji możesz udać się do psychiatry dziecięcego, który stawia diagnozę na podstawie dokumentacji medycznej, wywiadu z rodzicami i obserwacji dziecka. Jeśli zaleci dodatkowe badania (zawsze zwiększają wiarygodność diagnozy), czeka Cię jeszcze kilka etapów.
Wybierz poradnię lub specjalistyczną placówkę zajmującą się diagnozą dzieci. Pamiętaj, że nie każda specjalizuje się w spektrum autyzmu — psycholog w poradni wskaże Ci właściwe miejsca. W poradni wykonuje się najczęściej badania pedagogiczne i pomiar inteligencji (np. WAIS lub SB-5).
Możesz wykonać badanie testem ADOS-2 — międzynarodowym, wystandaryzowanym narzędziem badającym wszystkie obszary zachowania dziecka. Raport z badania jest dokumentem, na którym może bazować psychiatra wydający diagnozę.
Następnie możesz skonsultować się z dodatkowymi specjalistami zaleconymi przez poradnię — np. logopedą, pediatrą, neurologiem.
Na końcu wszystkie wyniki badań trafiają do zespołu orzekającego — najczęściej pedagoga specjalnego i psychologa dziecięcego. Po wywiadzie z rodzicami i obserwacji dziecka wydawane jest orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego.
Spektrum autyzmu należy do całościowych zaburzeń rozwoju — neuroatypowy rozwój dziecka przejawia się w różnych obszarach: w mowie, zabawie, kontaktach z rówieśnikami. Dlatego do rzetelnej diagnozy warto wybrać specjalistyczną placówkę i doświadczony zespół orzekający. Jednym z miejsc, które rekomendujemy, jest Centrum Terapii Behawioralnej z oddziałem w Gliwicach.
Oprócz obserwacji dziecka specjaliści przeprowadzają z rodzicami szczegółowy wywiad. Na to spotkanie przygotuj całą dotychczasową dokumentację medyczną — ważna będzie każda informacja, która dopełni obraz trudności dziecka.
Tak nazywana jest metoda ADOS-2 — wystandaryzowane badanie wykonywane na całym świecie przez certyfikowanych diagnostów. W naszym gabinecie w Chorzowie prowadzi je certyfikowana diagnostka. Raport z badania to wiarygodny dokument dla psychiatry i zespołu orzekającego.
Jak przebiega diagnoza i jak się do niej przygotować.
Pierwsze kroki po usłyszeniu diagnozy spektrum autyzmu.
Dlaczego diagnoza u dziewczynek bywa trudniejsza.
Wsparcie w przedszkolu i szkole — prawa i możliwości.
Przyjmujemy w Chorzowie Batorym, przy ul. Wrocławskiej 18/1. Dogodny dojazd — blisko A4 i DTS, w pobliżu przystanki i parking. Spokojne, przyjazne dzieciom wnętrze.